Zweedse luchtverkeershub boekt aanzienlijke energiebesparing

Met meer dan 18 miljoen reizigers die jaarlijks zijn poorten passeren, is de luchthaven Arlanda (gelegen op ongeveer 40 km ten noorden van de Zweedse hoofdstad Stockholm) een belangrijk knooppunt voor het Scandinavische luchtverkeer. Arlanda is ook de grootste werkplek van Zweden, met ongeveer 15.000 werknemers. Het totale overdekte oppervlak bedraagt 450.000 m² en de energiebehoefte komt overeen met die van een stad met ongeveer 25.000 inwoners.

Toen Arlanda besloot zijn energie-efficiëntie te optimaliseren, was een belangrijke succesfactor een ondergrondse opslag van thermisch water – een project waarbij Alfa Laval werd geselecteerd om de warmtewisselaars te leveren.

Het grootste aquifer ter wereld

De luchthaven Arlanda ligt op een gigantische keienrug genaamd Brunkebergsåsen. 15-25 meter onder het oppervlak van deze rug – ingebed in isolerende lagen van grind, zand en keien – bevindt zich het tot nu toe grootste bekende aquifer (ondergrondse meer). Het bevat ongeveer 600.000 m³ water en dient (sinds 2009) als een gigantisch reservoir voor het verwarmings-/koelsysteem van luchthaven Arlanda. In de zomer wordt warm water in het aquifer gepompt voor opslag en gebruik in de winter, terwijl koud water dat tijdens de wintermaanden is opgeslagen, wordt gebruikt voor koeling in de zomer.

Drie gigantische warmtewisselaars

De warmtewisselaars die het Arlanda-systeem bedienen – één T20 en twee TL35 – zijn reuzen (elk 9 ton) geleverd door Alfa Laval. Voor de installateur Malmberg Water AB was dit een voor de hand liggende keuze. Magnus Borneke, Business Area Manager bij Malmberg Water AB, legt uit:

Het was een kwestie van vertrouwen. We hadden eerder met Alfa Laval gewerkt en ze hadden al een flink aantal installaties op de luchthaven.

Significante energiebesparing

Het Arlanda UTES-systeem is een soort "modelproject" – een feit dat aanzienlijke energiebesparing inhoudt. Koelmachines en warmtepompen zijn overbodig, net als fossiele brandstoffen. Sinds de ingebruikname van het systeem in 2009, komt de jaarlijkse totale energiebesparing overeen met het berekende niveau van 19 GWh. Dit is gelijk aan het jaarlijkse energieverbruik van 2.000 gemiddelde Zweedse eengezinswoningen. Vanuit milieuperspectief is dit een belangrijke winst. Daarnaast zijn de CO2-uitstoot van bijna 7.000 ton per jaar geëlimineerd.

Kenth Arvidsson is de CEO van Arlanda Energy (een afdeling binnen de Zweedse nationale luchthavenoperator Swedavia) en de persoon die de voortdurende zoektocht naar rationeel energiegebruik op Arlanda leidt. In 2009 werd zijn organisatie geselecteerd voor Stora Miljöpriset – een belangrijke Zweedse prijs voor succesvolle maatregelen om de milieu-impact van een operatie te verminderen.

Het aquifer is een belangrijke succesfactor en de warmtewisselaars hebben hun respectieve taken zeer goed vervuld. We voelen ons veilig bij het werken met Alfa Laval, omdat hun ervaring diepgaand is en ze geen moeite sparen om het beste te leveren.

Het UTES-principe

Het principe achter de UTES (Underground Thermal Energy Storage) technologie is vrij eenvoudig. Ongeacht hoe warm of koud het water wordt geproduceerd, slaat een aquifer (een natuurlijk ondergronds waterreservoir) het water op voor later gebruik. Warm water dat in de zomer wordt geproduceerd, kan worden opgeslagen voor gebruik in de wintermaanden (of omgekeerd met koud water voor koeling in de zomer). In dergelijke toepassingen fungeren aquifers als gigantische thermosflessen. Het warmteverlies is merkbaar laag.